جرم دندان یکی از مشکلات شایع دهان و دندان است که بسیاری از افراد آن را تنها یک مسئله ظاهری میدانند. در حالی که تجمع جرم روی دندانها میتواند سلامت لثه و بافتهای نگهدارنده دندان را تحت تأثیر قرار دهد. جرم معمولاً از تجمع پلاکهای باکتریایی روی سطح دندان ایجاد میشود و اگر بهموقع برطرف نشود، ممکن است زمینهساز مشکلات جدیتری مانند التهاب و بیماریهای لثه شود.
در این مقاله بررسی میکنیم که جرم دندان چیست، چگونه ایجاد میشود و چرا جرمگیری دندان اهمیت زیادی دارد.
جرم دندان چیست؟
در طول روز، لایهای نرم و چسبنده از باکتریها و مواد غذایی روی سطح دندانها تشکیل میشود که به آن پلاک دندانی گفته میشود. اگر این پلاکها بهطور کامل و منظم با مسواک و نخ دندان پاک نشوند، بهمرور زمان مواد معدنی موجود در بزاق باعث سخت شدن آنها میشوند.
این رسوبات سختشده که به سطح دندان یا زیر خط لثه میچسبند، جرم دندان نام دارند. برخلاف پلاک، جرم دندان معمولاً با مسواک زدن بهطور کامل از بین نمیرود و برای برطرف کردن آن به جرمگیری حرفهای نیاز است.
جرم دندان چگونه تشکیل میشود؟
تشکیل جرم دندان معمولاً بهصورت تدریجی اتفاق میافتد. ابتدا باکتریها و باقیمانده مواد غذایی روی دندان تجمع پیدا میکنند و پلاک دندانی را تشکیل میدهند. در صورتی که پلاک بهخوبی پاک نشود، با مواد معدنی موجود در بزاق ترکیب شده و به رسوبی سخت تبدیل میشود.
عواملی که میتوانند احتمال تشکیل جرم دندان را افزایش دهند عبارتاند از:
- رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان
- مسواک زدن نامنظم یا نادرست
- استفاده نکردن از نخ دندان
- تجمع باقیمانده مواد غذایی بین دندانها
- مصرف زیاد مواد غذایی شیرین
- مراجعه نکردن منظم به دندانپزشک
چرا باید جرم دندان را برطرف کنیم؟
جرم دندان تنها باعث تغییر رنگ یا ظاهر نامناسب دندانها نمیشود. سطح زبر جرم میتواند محل مناسبی برای تجمع بیشتر پلاک و باکتریها باشد. با افزایش تجمع باکتریها، لثهها نیز ممکن است دچار التهاب شوند.
1. بهبود ظاهر دندانها
جرم ممکن است به رنگ زرد، قهوهای یا تیره روی دندانها دیده شود و ظاهر لبخند را تحت تأثیر قرار دهد. جرمگیری حرفهای میتواند رسوبات سطحی را برطرف کرده و ظاهر تمیزتری به دندانها ببخشد.
2. کاهش بوی بد دهان
باکتریها و باقیماندههای مواد غذایی موجود در پلاک و جرم میتوانند یکی از عوامل ایجاد بوی نامطبوع دهان باشند. پاکسازی حرفهای جرم و رعایت بهداشت مناسب دهان میتواند به کاهش این مشکل کمک کند.
3. جلوگیری از پیشرفت مشکلات دهان و دندان
جرم دندان محیط مناسبی برای تجمع باکتریها فراهم میکند. برطرف کردن بهموقع آن میتواند به کنترل عوامل مؤثر در بروز مشکلات لثه و دهان کمک کند.
4. بهبود ظاهر دندانها
جرم ممکن است به رنگ زرد، قهوهای یا تیره روی دندانها دیده شود و ظاهر لبخند را تحت تأثیر قرار دهد. جرمگیری حرفهای میتواند رسوبات سطحی را برطرف کرده و ظاهر تمیزتری به دندانها ببخشد.
علائم وجود جرم دندان چیست؟
- مشاهده رسوبات زرد یا قهوهای روی دندانها
- زبری سطح دندان
- خونریزی هنگام مسواک زدن
- قرمزی یا التهاب لثه
- بوی نامطبوع دهان
- احساس تجمع مواد بین دندان و لثه
در صورت مشاهده این علائم، بهتر است برای بررسی دقیقتر به دندانپزشک مراجعه کنید.
جرمگیری دندان چگونه انجام میشود؟
جرمگیری دندان یک روش حرفهای برای پاکسازی رسوبات سختشده از سطح دندانها و در صورت نیاز، از نواحی اطراف خط لثه است. دندانپزشک با استفاده از ابزارهای مخصوص، جرمهای ایجادشده را با دقت از روی دندانها برطرف میکند.
در برخی افراد ممکن است پس از جرمگیری، پولیش دندان نیز انجام شود تا سطح دندانها صافتر شده و تجمع مجدد پلاک تا حد امکان کاهش پیدا کند.
آیا جرمگیری به مینای دندان آسیب میزند؟
یکی از باورهای رایج این است که جرمگیری باعث آسیب دیدن یا نازک شدن مینای دندان میشود. جرمگیری اصولی که توسط دندانپزشک یا متخصص انجام شود، برای پاکسازی جرمهای تشکیلشده طراحی شده است.
احساس زبری یا تغییر در سطح دندان پس از جرمگیری معمولاً به این دلیل است که رسوبات سختی که روی دندان قرار گرفته بودند، برداشته شدهاند. همچنین اگر جرم باعث پوشانده شدن فاصلههای موجود بین دندانها شده باشد، ممکن است پس از برداشتن آن، این فضاها بیشتر احساس شوند.
هر چند وقت یکبار باید جرمگیری انجام دهیم؟
زمان مناسب برای جرمگیری دندان برای همه افراد یکسان نیست و به وضعیت بهداشت دهان، میزان تشکیل جرم و سلامت لثهها بستگی دارد. برخی افراد به دلیل سرعت بیشتر تشکیل جرم، ممکن است به مراجعات منظمتری نیاز داشته باشند.
بهترین زمانبندی برای جرمگیری پس از معاینه توسط دندانپزشک مشخص میشود.
چگونه از تشکیل جرم دندان جلوگیری کنیم؟
اگرچه همیشه نمیتوان تشکیل جرم را بهطور کامل متوقف کرد، اما رعایت نکات زیر میتواند به کاهش تجمع پلاک و جرم کمک کند:
- مسواک زدن منظم و صحیح
- استفاده روزانه از نخ دندان
- توجه به پاکسازی بین دندانها
- کاهش مصرف مواد غذایی و نوشیدنیهای شیرین
- مراجعه منظم به دندانپزشک
- انجام جرمگیری در زمان توصیهشده توسط دندانپزشک
