مسواک زدن یکی از سادهترین و مهمترین کارهایی است که برای حفظ سلامت دندانها و لثهها انجام میدهیم. با این حال، تنها مسواک زدن مهم نیست؛ تعداد دفعات مسواک زدن، مدت زمان آن و روش صحیح مسواک زدن نیز تأثیر زیادی در پیشگیری از پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه دارند.
اما چند بار در روز باید مسواک بزنیم؟ هر بار چند دقیقه؟ آیا بلافاصله بعد از غذا میتوان مسواک زد؟ در این مقاله به این پرسشها پاسخ میدهیم و روش صحیح مسواک زدن را مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم.
چند بار در روز مسواک بزنیم؟
برای بیشتر افراد، توصیه میشود دندانها حداقل دو بار در روز مسواک زده شوند؛ یک بار در طول روز و یک بار قبل از خواب. مسواک زدن شبانه اهمیت ویژهای دارد، زیرا در طول خواب جریان بزاق کاهش پیدا میکند و باقی ماندن پلاک و مواد غذایی روی دندانها میتواند شرایط مناسبی برای فعالیت باکتریها ایجاد کند. مسواک زدن منظم با خمیردندان حاوی فلوراید به پاک شدن پلاک دندانی و کاهش خطر پوسیدگی کمک میکند.
چند دقیقه برای مسواک زدن زمان بگذاریم؟
بهطور معمول توصیه میشود هر بار حدود دو دقیقه برای مسواک زدن زمان بگذارید. در این مدت باید تمام قسمتهای دندانها بهخوبی تمیز شوند، نه اینکه فقط دندانهای جلویی یا قسمتهایی که بیشتر دیده میشوند مسواک زده شوند. میتوانید دو دقیقه را به چهار بخش تقسیم کنید و برای هر قسمت از دهان حدود ۳۰ ثانیه زمان در نظر بگیرید.
بهترین زمان برای مسواک زدن چه زمانی است ؟
یکی از مهمترین زمانها برای مسواک زدن، قبل از خواب شبانه است. یک نوبت دیگر نیز معمولاً در طول روز انجام میشود. اگر قصد دارید بلافاصله پس از غذا مسواک بزنید، در برخی شرایط بهتر است کمی صبر کنید؛ بهخصوص پس از مصرف مواد غذایی و نوشیدنیهای اسیدی. اسید میتواند بهطور موقت سطح مینای دندان را تحت تأثیر قرار دهد و مسواک زدن بلافاصله پس از آن ممکن است به سایش سطح دندان کمک کند.
روش صحیح مسواک زدن چیست؟
مسواک زدن صحیح فقط حرکت دادن مسواک روی دندانها نیست. برای تمیز کردن مؤثر دندانها باید تمام سطوح آنها و خط لثه با دقت و فشار مناسب تمیز شوند.
مرحله اول: مسواک مناسب انتخاب کنید: برای بیشتر افراد، مسواکی با موهای نرم انتخاب مناسبی است. اندازه سر مسواک نیز باید بهگونهای باشد که بتوانید بهراحتی به قسمتهای مختلف دهان و دندان دسترسی داشته باشید. مسواکهای دارای موهای بسیار سفت لزوماً دندانها را بهتر تمیز نمیکنند و استفاده نادرست از آنها میتواند به لثه و سطح دندان آسیب برساند.
مرحله دوم: از خمیر دندان حاوی فلوراید استفاده کنید: خمیردندان حاوی فلوراید میتواند به محافظت از مینای دندان و پیشگیری از پوسیدگی کمک کند. مقدار مناسب خمیردندان و میزان فلوراید مورد نیاز میتواند بر اساس سن و شرایط فرد متفاوت باشد، بهخصوص در کودکان؛ بنابراین در صورت وجود شرایط خاص بهتر است با دندانپزشک مشورت شود.
مرحله سوم: مسواک را با زاویه مناسب قرار دهید: مسواک را با زاویهای ملایم در محل اتصال دندان و لثه قرار دهید. هدف این است که علاوه بر سطح دندان، خط لثه نیز بهآرامی تمیز شود.
مرحله چهارم: حرکات آرام و کوتاه انجام دهید: به جای فشار دادن شدید مسواک، از حرکات کوتاه و آرام استفاده کنید. تمام سطوح بیرونی و داخلی دندانها را بهصورت منظم تمیز کنید. فشار بیش از حد هنگام مسواک زدن باعث تمیزی بیشتر نمیشود و میتواند به لثهها و سطوح دندان آسیب برساند.
مرحله پنجم: سطح جونده دندانها را تمیز کنید: سطح جونده دندانهای آسیاب دارای شیارها و فرورفتگیهایی است که ممکن است محل تجمع پلاک و باقیمانده مواد غذایی باشند. سر مسواک را روی این قسمتها قرار دهید و با حرکات ملایم تمام شیارهای سطح جونده را تمیز کنید.
مرحله ششم: سطح داخلی دندانها را فراموش نکنید: سطح داخلی دندانها، بهخصوص دندانهای جلویی فک پایین، ممکن است محل تجمع پلاک و جرم باشد. برای تمیز کردن این قسمتها، مسواک را متناسب با فضای دهان قرار دهید و با حرکات آرام تمام سطح داخلی دندانها را تمیز کنید.
مرحله هفتم: زبان را نیز تمیز کنید: بخشی از باکتریها و ترکیبات ایجادکننده بوی نامطبوع میتوانند روی سطح زبان تجمع پیدا کنند. تمیز کردن ملایم زبان میتواند به حفظ بهداشت دهان و کاهش بوی بد دهان کمک کند. از فشار زیاد روی زبان خودداری کنید.
آیا فقط مسواک زدن برای تمیزی کامل دندانها کافی است؟
خیر. مسواک نمیتواند تمام فضاهای بین دندانها را بهخوبی تمیز کند. به همین دلیل، تمیز کردن روزانه بین دندانها با نخ دندان یا ابزار مناسب پاکسازی بین دندانی نیز اهمیت دارد. پلاک باقیمانده بین دندانها میتواند باعث پوسیدگی بین دندانی و التهاب لثه شود.
آیا بعد از مسواک باید دهان را با آب بشوییم؟
پس از مسواک زدن، بهتر است خمیردندان را از دهان خارج کنید و از شستوشوی شدید و طولانی دهان با مقدار زیادی آب خودداری کنید؛ زیرا این کار میتواند فلوراید باقیمانده خمیردندان را سریعتر از سطح دندانها پاک کند. در صورت استفاده از دهانشویه حاوی فلوراید، بهتر است زمان استفاده از آن را مطابق توصیه دندانپزشک یا دستور محصول تنظیم کنید.
آیا مسواک زدن زیاد به دندانها آسیب میزند؟
مسواک زدن با روش صحیح معمولاً برای سلامت دندانها مفید است؛ اما مسواک زدن با فشار زیاد یا استفاده از مسواک بسیار زبر میتواند باعث آسیب به لثه یا سایش سطح دندان شود. بنابراین کیفیت مسواک زدن، انتخاب مسواک مناسب و فشار کنترلشده اهمیت بیشتری از مسواک زدن با شدت زیاد دارد.
چه زمانی باید مسواک را تعویض کنیم؟
با گذشت زمان، موهای مسواک فرسوده و خم میشوند و کارایی آنها کاهش پیدا میکند. بهتر است مسواک زمانی تعویض شود که موهای آن فرسوده یا تغییر شکل دادهاند. برای بسیاری از افراد، این اتفاق حدود هر سه تا چهار ماه رخ میدهد، اما اگر موهای مسواک زودتر خراب شوند، باید زودتر تعویض شود.
اشتباهات رایج هنگام مسواک زدن
برخی اشتباهات میتوانند باعث شوند مسواک زدن اثربخشی لازم را نداشته باشد:
- استفاده از فشار بیش از حد
- مسواک زدن سریع و کمتر از زمان کافی
- تمیز نکردن سطح داخلی دندانها
- فراموش کردن سطح جونده دندانهای آسیاب
- نادیده گرفتن خط لثه
- استفاده طولانیمدت از مسواک فرسوده
- تمیز نکردن فضای بین دندانها
- مسواک زدن با حرکات نامنظم و بدون پوشش کامل دندانها
آیا مشواک برقی بهتر از مسواک معمولی است؟
هر دو نوع مسواک، در صورت استفاده صحیح، میتوانند برای تمیز کردن دندانها مؤثر باشند. مسواکهای برقی ممکن است برای برخی افراد، از جمله کسانی که کنترل حرکات دست برایشان دشوار است، گزینه مناسبی باشند. مهمتر از نوع مسواک، تکنیک صحیح، استفاده منظم و تمیز کردن تمام سطوح دندانها است.
مسواک زدن در کودکان چگونه باید باشد؟
مراقبت از دندانها باید از دوران کودکی آغاز شود. والدین میتوانند از سنین پایین، عادت مسواک زدن را به کودک آموزش دهند و بر نحوه انجام آن نظارت داشته باشند. نوع مسواک، مقدار خمیردندان و میزان فلوراید مناسب برای کودک به سن او بستگی دارد. برای کودکان خردسال، بهتر است والدین درباره انتخاب محصولات مناسب و روش صحیح مسواک زدن با دندانپزشک مشورت کنند.
اگر هنگام مسواک زدن لثه خونریزی کند چه کنیم؟
خونریزی مکرر لثه هنگام مسواک زدن طبیعی محسوب نمیشود و میتواند با التهاب لثه یا تجمع پلاک و جرم مرتبط باشد. در چنین شرایطی نباید صرفاً مسواک زدن را متوقف کرد. بهتر است روش مسواک زدن بررسی شود و در صورت ادامه خونریزی، برای معاینه به دندانپزشک مراجعه شود.
